Да Міжнароднага дня тэатра. Зачараваныя тэатрам

Мастацтва нам дадзена, каб не памерці ад ісціны.

Фрыдрых Ніцшэ

Неверагодна цікава і мудрагеліста можа весці чалавека лёс. Некалькі гадоў таму я і марыць не магла, што змагу віншаваць супрацоўнікаў нашага тэатра з прафесійным святам, Міжнародным днём тэатра, не як любімых, паважаных і недасяжных артыстаў, мастакоў, рэжысёраў (і далей па спісе), а як яшчэ больш любімых (і ўжо такіх блізкіх) калег. Менавіта так, ужо другі год запар рэалізую свае здольнасці і прафесійныя навыкі ў тэатры імя Дуніна нашага Марцінкевіча.

Сталася так, што адукацыя па прафесіі, пра якую марыла з дзяцінства і якой прысвяціла 24 гады свайго жыцця, - настаўнік беларускай мовы і літаратуры,- аказалася прыдатнай не толькі для таго, каб вучыць дзяцей. Шчыра кажучы, адукацыя пачынаецца далёка не з універсітэта, і нават не са школы. Пачынаецца яна ад нараджэння, з сям’і. Прынамсі, так было ў мяне. Вельмі яскрава я памятаю важныя моманты з жыцця сям’і, якія паўплывалі на станаўленне майго характару, інтарэсаў, поглядаў, прынцыпаў, выбар жыццёвага шляху, і да гэтага моманту чэрпаю там энергію, натхненне, сілы. Але гэта іншая гісторыя.

Сёння ж пра тое, што настаўніца беларускай мовы і літаратуры не-не, дый пераймалася пытаннем: “Што я ўмею, акрамя таго, што чытаць кнігі і вучыць дзяцей? Дзе яшчэ магу сябе паспрабаваць і рэалізаваць? У якой сферы, акрамя адукацыі, могуць спатрэбіцца мае веды і мой досвед?” Такая абумоўленая любоўю да тэатра і літаратуры, а таму заканамерная, незаспакоенасць была заўважана — і вось я займаюся не менш любімай, чым настаўніцкая, але іншай, працай: чытаю шмат літаратурна-драматургічнага матэрыялу, вывучаю дакументацыю наконт аўтарскіх правоў, трымаю сувязь з Нацыянальным цэнтрам інтэлектуальнай уласнасці і драматургамі, пішу артыкулы і тэксты для рэкламы нашых спектакляў, праводжу экскурсіі па закуліссі…

Кажуць, што тэатр — гэта ілюзія. Але вельмі чэсная ілюзія, дадала б я. Бо ствараюць гэты цуд самыя сапраўдныя, простыя людзі. Не, не простыя — незвычайныя, асаблівыя, апантаныя тэатрам! Насамрэч, маё асабістае глыбокае перакананне, пацверджанае ўласным досведам: у тэатры, як і ў школе, нельга працаваць без самаахвяравання, самааддачы і ўнутранага гарэння. І няхай гэта высакапарныя словы. Але ж і справу мы робім высакародную, прыгожую, стваральную: абуджаем лепшыя пачуцці ў душах гледачоў, якія пасля перажытых падчас спектакля эмоцый глядзяць на свет іншымі вачыма. Цяжка пераацаніць важнасць і неабходнасць гэтай унутранай працы: некаторыя людзі самі сабе не прызнаюцца ў тым, што схільныя да вострага ўспрымання мастацтва. Мне карціць перафразаваць выслоўе Ф.Ніцшэ “Мастацтва нам дадзена, каб не памерці ад ісціны” на “Мастацтва нам дадзена, каб спазнаць ісціну”. Дарэчы будзе тут успомніць нашага земляка, пачынальніка беларускага нацыянальнага тэатра, чыё імя носіць тэатр, - Вінцэнта Іванавіча Дуніна-Марцінкевіча. Ці ж не шукаў ён тую самую ісціну, ствараючы разам са сваёй сям’ёй тэатр, пішучы п’есы і выконваючы ролі ў спектаклях? І намацаў, знайшоў, спазнаў ісціну — стаў першым, хто арганізаваў беларускі тэатр у сучасным разуменні гэтага слова, прыклаўшы неймаверныя для таго часу намаганні, наблізіўшы грэчаскае слова “тэатр” да нас, давёўшы, што і беларусы здольныя перажываць эмоцыі падчас прагляду цікавых відовішчаў.

З гонарам адзначаю, што ў нашым сучасным тэатры над вашымі ўражаннямі працуюць лепшыя акцёры і рэжысёры; дырэктар і яго намеснікі; мастакі, бутафоры і сталяры; святлатэхнікі і гукааператары; мадэльеры і швачкі; касцюмеры і парыкмахеры; грымёры і рэквізітары; музыкі і харэографы; манціроўшчыкі дэкарацый, білецёры і гардэробшчыкі; касіры, бухгалтары і адміністратары; прыбіральшчыкі, ахоўнікі і кіроўцы. Пэўна, усіх пералічыць не атрымаецца: так шмат неабыякавых людзей розных прафесій працуе і забяспечвае развіццё гэтага вялікага жывога арганізма. І, нягледзячы на ??тое, што яркае вясновае сонца ніколі не пранікае ў сэрца тэатра, там усё асветлена асаблівым святлом. Гэта святло выпраменьваецца з вачэй і сэрцаў тых, хто на сцэне, за кулісамі, і тых, хто ў глядзельнай зале.

Усе мы, супрацоўнікі тэатра, спрычыньваемся да ўсеагульнага прафесійнага свята — Міжнароднага дня тэатра, які сусветная тэатральная грамадскасць адзначае, пачынаючы з 1961 года, 27 сакавіка. Ад душы віншую ўсіх калег, усіх тых, хто стаў слугой тэатра, сцэны і цікавых роляў! Таксама віншую ўсіх аматараў, прыхільнікаў і сапраўдных знаўцаў тэатра, у якім маскі апранаюць толькі дзеля таго, каб чалавеку было лягчэй скінуць іх у жыцці! Няхай вашы душы заўсёды будуць успрымальныя да прыгожага, няхай тэатральная сцэна па абодва яе бакі здзіўляе і хвалюе ўяўленне, закранаючы самыя патаемныя струны душы, захапляючы светам цудоўнага і незвычайнага!